Buổi học tiếng Trung đầu tiên theo chuẩn HSK 3.0: hiểu pinyin và cấu tạo âm tiết, đọc đúng 23 thanh mẫu, phân biệt âm bật hơi và không bật hơi, làm quen 10 từ chào hỏi đầu tiên.
Mục tiêu buổi này: - Hiểu pinyin là gì và cấu tạo âm tiết: thanh mẫu + vận mẫu + thanh điệu — chứng minh bằng giải thích được âm hǎo gồm những phần nào - Đọc to đúng 23 thanh mẫu theo 7 nhóm — chứng minh bằng đọc 3 lượt bảng thanh mẫu không bỏ nhóm nào - Phân biệt được âm bật hơi và không bật hơi (b/p, d/t, g/k) — chứng minh bằng bài tập 1 đạt từ 6/8 câu trở lên - Đọc và nghe nhận ra 10 từ chào hỏi đầu tiên — chứng minh bằng đọc to 10 từ và tự chấm theo tiêu chí cuối buổi
你好 (nǐ hǎo), âm Hán Việt nễ hảo — lời chào, xin chào (với người cùng vai hoặc ít tuổi hơn). Cụm mẫu: 你好！ (Nǐ hǎo!) — Xin chào!.
您好 (nín hǎo), âm Hán Việt ngài hảo — lời chào, xin chào (lịch sự, với người lớn tuổi, khách hoặc cấp trên). Cụm mẫu: 您好，老师！ (Nín hǎo, lǎoshī!) — Chào thầy ạ!.
谢谢 (xièxie), âm Hán Việt tạ tạ — lời cảm ơn, cảm ơn. Cụm mẫu: 谢谢！ (Xièxie!) — Cảm ơn nhé!.
再见 (zàijiàn), âm Hán Việt tái kiến — lời chào, tạm biệt. Cụm mẫu: 再见！ (Zàijiàn!) — Tạm biệt!.
对不起 (duìbuqǐ), âm Hán Việt đối bất khởi — lời xin lỗi, xin lỗi. Cụm mẫu: 对不起。 (Duìbuqǐ.) — Xin lỗi bạn..
没关系 (méiguānxi), âm Hán Việt một quan hệ — lời đáp, không sao (đáp lại lời xin lỗi). Cụm mẫu: 没关系。 (Méiguānxi.) — Không sao đâu..
是 (shì), âm Hán Việt thị — động từ, là; đúng, phải. Cụm mẫu: 是，谢谢。 (Shì, xièxie.) — Vâng, cảm ơn..
不 (bù), âm Hán Việt bất — phó từ, không. Cụm mẫu: 不，谢谢。 (Bù, xièxie.) — Không, cảm ơn..
不客气 (bú kèqi), âm Hán Việt bất khách khí — lời đáp, không có gì, không cần khách sáo (đáp lại lời cảm ơn). Cụm mẫu: 不客气。 (Bú kèqi.) — Không có gì đâu..
请问 (qǐngwèn), âm Hán Việt thỉnh vấn — động từ, xin hỏi (mở đầu câu hỏi lịch sự). Cụm mẫu: 请问，你是老师吗？ (Qǐngwèn, nǐ shì lǎoshī ma?) — Cho hỏi, bạn là giáo viên ạ?.
Tiếng Trung viết bằng chữ Hán — bản thân chữ không cho biết cách đọc. Pinyin là hệ thống ghi âm bằng chữ cái Latinh do Trung Quốc chuẩn hoá, đóng vai trò bảng chữ cái để đọc được mọi âm tiết.
Người Việt có lợi thế lớn khi học tiếng Trung: khoảng 60–70% từ vựng tiếng Việt có gốc Hán — quốc gia là 国家, phát triển là 发展, kiến trúc là 建筑. Nhưng lợi thế chỉ phát huy khi phát âm đủ chuẩn để não nhận ra mối liên hệ.
Mục tiêu buổi hôm nay gọn trong một việc: nắm chắc cấu tạo âm tiết và đọc đúng 23 thanh mẫu. Đừng nhìn đỉnh núi — việc duy nhất hôm nay là xây nền cho thật vững.
Mỗi âm tiết gồm ba phần xếp liền nhau: thanh mẫu (phụ âm đầu), vận mẫu (phần vần) và thanh điệu (dấu). Thanh mẫu là trọng tâm của buổi hôm nay; vận mẫu và thanh điệu sẽ học kỹ ở các buổi 2 và 3.
Khác tiếng Việt, âm cuối của tiếng Trung rất ít (chỉ có n và ng), nên tai phải dựa vào phụ âm đầu, vần và thanh điệu để phân biệt từ.
Bảng — 好 hǎo · h · ao · 3
Bảng — 你 nǐ · n · i · 3
Bảng — 是 shì · sh · i (vận âm rỗng) · 4
Bảng — 谢 xiè · x · ie · 4
Thanh mẫu được chia theo vị trí phát âm. Đọc to từng âm 3 lần, giữ hơi nhẹ ở phụ âm đầu. Cách đọc gần đúng trong bảng chỉ là điểm tựa — chuẩn nhất là nghe giọng đọc mẫu rồi bắt chước.
Nhóm quặt lưỡi zh ch sh r là nhóm người Việt khó nhất vì tiếng Việt không có âm quặt lưỡi. Đừng bỏ qua — các buổi sau sẽ gặp lại nhiều.
Bảng — Âm môi · b p m f · b nhẹ không bật hơi, p bật hơi mạnh, m, f
Bảng — Âm đầu lưỡi · d t n l · d không bật hơi, t bật hơi, n, l
Bảng — Âm gốc lưỡi · g k h · g không bật hơi, k bật hơi, h sâu hơn h tiếng Việt
Bảng — Âm mặt lưỡi · j q x · không uốn lưỡi: j gọn, q bật hơi, x luồng hơi nhẹ
Bảng — Âm quặt lưỡi · zh ch sh r · uốn đầu lưỡi chạm vòm; ch bật hơi; r rung nhẹ
Bảng — Âm đầu lưỡi · z c s · lưỡi phẳng; c bật hơi
Bảng — Bán nguyên âm · y w · y như i, w như u khi đứng đầu âm tiết
Cấu tạo âm tiết tiếng Trung. Công thức: Thanh mẫu (phụ âm đầu) + Vận mẫu (phần vần) + Thanh điệu. Mọi âm tiết tiếng Trung đều ghép từ ba phần này. Học từ mới phải học kèm pinyin ngay lần đầu, không đoán theo chữ Hán. Ví dụ: 好 (hǎo = h + ao + thanh 3) — tốt, khoẻ 你 (nǐ = n + i + thanh 3) — bạn 谢 (xiè = x + ie + thanh 4) — cảm ơn. Lưu ý người Việt hay sai: Người Việt hay đọc phụ âm đầu to, rõ như tiếng Việt. Phụ âm đầu tiếng Trung ngắn và nhẹ — phần mang nghĩa nằm ở vần và thanh điệu.
Bật hơi và không bật hơi — cặp âm dễ nhầm nhất. Tiếng Trung phân biệt các cặp phụ âm cùng vị trí phát âm nhưng khác luồng hơi: p (bật hơi mạnh) và b (không bật hơi). Đặt tờ giấy trước miệng: đọc p thì giấy rung, đọc b thì gần như không. Đây là nguồn lỗi nghe sai nhiều nhất trong phần Nghe của đề thi. Ví dụ: 怕 pà (p — bật hơi mạnh) — sợ 八 bā (b — không bật hơi) — tám 大 dà (d — không bật hơi) — to, lớn. Lưu ý người Việt hay sai: Tiếng Việt không phân biệt hai loại hơi này, nên phải luyện bằng test tờ giấy ngay từ buổi đầu.
Bạn A: 你好！ (Nǐ hǎo!) — Chào bạn!
Bạn B: 你好！ (Nǐ hǎo!) — Chào bạn!
Bạn A: 谢谢。 (Xièxie.) — Cảm ơn bạn nhé.
Bạn B: 不客气。 (Bú kèqi.) — Không có gì.
Bạn A: 再见！ (Zàijiàn!) — Tạm biệt!
Bạn B: 再见！ (Zàijiàn!) — Tạm biệt!
Bài Trắc nghiệm chọn đáp án đúng: Chọn đáp án đúng nhất cho mỗi câu. Làm xong hẳn mở đáp án. 1. Chữ 你 (nǐ) có phụ âm đầu là: a) l b) n 2. Chữ 好 (hǎo) có phụ âm đầu là: a) h b) k 3. Âm sh thuộc loại: a) âm quặt lưỡi b) âm lưỡi phẳng 4. Cặp nào dưới đây là cặp bật hơi và không bật hơi đúng? a) b / p b) b / d 5. Khi đọc j, q, x thì đầu lưỡi: a) uốn cong lên vòm b) hạ xuống, chỉ mặt lưỡi nâng 6. Âm tiết shì (是) có phần vần là: a) i đọc rõ như tiếng Việt si b) vận âm rỗng, giữ khẩu hình sh rồi bật tiếng 7. Chữ 见 trong 再见 (zàijiàn) có phụ âm đầu là: a) j b) zh 8. Trong pinyin, y và w có vai trò: a) là phụ âm thật như b, p b) ghi lại âm i, u khi chúng đứng đầu âm tiết
Bài Tự đọc và tự chấm theo tiêu chí: Đọc to từng dòng rồi tự chấm đạt hoặc chưa đạt theo tiêu chí ghi ở đáp án. Chỗ nào chưa đạt thì đọc lại lượt đó. 1. Đọc 7 nhóm thanh mẫu từ b p m f đến y w. 2. Đọc 3 cặp bật hơi: bā/pà, dà/tà, gāo/kǎo. 3. Đọc 4 âm quặt lưỡi zh ch sh r rồi so sánh với z c s. 4. Đọc 10 từ mới trong bảng từ vựng, mỗi từ 2 lần. 5. Đóng bảng, tự nhớ và đọc lại 5 từ chào hỏi bất kỳ.
- Tôi hiểu pinyin là hệ thống ghi âm chữ Hán bằng chữ Latinh.
- Tôi giải thích được hǎo = h (thanh mẫu) + ao (vận mẫu) + thanh 3.
- Tôi đọc to được 23 thanh mẫu theo 7 nhóm.
- Tôi phân biệt được bật hơi và không bật hơi bằng test tờ giấy.
- Tôi đọc được 10 từ chào hỏi đầu tiên kèm pinyin.